मराठी भाषा गौरव दिन
मराठी भाषा गौरव दिन: लाभले आम्हास भाग्य बोलतो मराठी!
'मराठी पाऊल पडते पुढे' असे आपण अभिमानाने म्हणतो, पण हे पाऊल ज्या भाषेच्या जोरावर पडते, त्या मराठी भाषेचा सन्मान करण्याचा दिवस म्हणजे 'मराठी भाषा गौरव दिन'. दरवर्षी २७ फेब्रुवारी रोजी ज्येष्ठ कवी, नाटककार आणि ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते विष्णू वामन शिरवाडकर (कुसुमाग्रज) यांच्या जयंतीनिमित्त हा दिवस मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो.
इतिहास आणि महत्त्व
मराठी भाषेचा वारसा हजारो वर्षांचा आहे. संत ज्ञानेश्वर, संत तुकाराम यांच्या अभंगवाणीतून फुललेली आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात स्वराज्यनिष्ठ बनलेली ही भाषा आज जगातील महत्त्वाच्या भाषांपैकी एक आहे.
कुसुमाग्रजांनी आपल्या लेखणीतून मराठी साहित्याला एका वेगळ्या उंचीवर नेऊन ठेवले. त्यांच्या शब्दांत धार होती आणि मनात मराठीबद्दल अपार प्रेम होते. म्हणूनच, त्यांचा जन्मदिन हा केवळ एका लेखकाचा वाढदिवस न राहता, तो संपूर्ण मराठी भाषेचा 'गौरव दिन' म्हणून साजरा करण्याचा निर्णय महाराष्ट्र शासनाने घेतला.
मराठी भाषेची समृद्धी आणि गोडवा
मराठी भाषा ही केवळ संवादाचे माध्यम नाही, तर ती आपली संस्कृती, परंपरा आणि अस्मिता आहे. मराठीचा गोडवा सांगताना संत ज्ञानेश्वर म्हणतात:
"माझा मराठाचि बोलु कौतुकें। परी अमृतातेंही पैजा जिंके।
ऐसी अक्षरें रसिके। मेळवीन॥"
मराठी भाषेची काही ठळक वैशिष्ट्ये:
- विविध बोलीभाषा: अहिराणी, मालवणी, वऱ्हाडी, कोकणी आणि पुणेरी अशा विविध बोलीभाषांनी मराठी समृद्ध झाली आहे. प्रत्येक १२ कोसांवर मराठीचे रूप बदलते, पण तिचा आत्मा तोच राहतो.
- साहित्याचा खजिना: कथा, कादंबरी, कविता, नाटक आणि आत्मचरित्र या सर्व प्रकारांत मराठी साहित्याने जागतिक दर्जा गाठला आहे.
- ऐतिहासिक वारसा: गड-किल्ल्यांच्या दगडांवर कोरलेले शिलालेख असोत वा बखरींमधील शौर्यगाथा, मराठीने आपला इतिहास जिवंत ठेवला आहे.
आजची स्थिती: आव्हाने आणि वास्तव
आजच्या जागतिकीकरणाच्या युगात इंग्रजी भाषेचे प्रस्थ वाढले आहे. नोकरी, व्यवसाय आणि तंत्रज्ञानासाठी इंग्रजी आवश्यक असली, तरी त्यामुळे आपल्या मातृभाषेकडे दुर्लक्ष होता कामा नये.
- कॉन्व्हेंट संस्कृती: आज अनेक मराठी घरांमध्ये मुलांशी इंग्रजीत बोलण्याला प्राधान्य दिले जाते. यामुळे नवीन पिढी मराठी वाचनापासून आणि शब्दसंग्रहापासून दूर जात आहे.
- मराठी शाळांची स्थिती: मराठी माध्यमाच्या शाळांची कमी होत असलेली संख्या ही चिंतेची बाब आहे.
- अशुद्ध लेखन: सोशल मीडियाच्या वापरामुळे 'हिंग्लिश'चा वापर वाढला असून शुद्ध मराठी लिहिण्याची सवय कमी होत आहे.
आपले कर्तव्य काय?
मराठी भाषा टिकवण्यासाठी आणि वाढवण्यासाठी केवळ २७ फेब्रुवारीला शुभेच्छा देऊन चालणार नाही. त्यासाठी वर्षभर प्रयत्न करणे गरजेचे आहे:
- वाचन वाढवा: महिन्यातून किमान एक मराठी पुस्तक वाचण्याचा संकल्प करा. आपल्या मुलांना साने गुरुजींच्या 'श्यामची आई' पासून ते पु.ल. देशपांडेंच्या विनोदी साहित्यापर्यंत सर्व काही वाचायला द्या.
- मराठीचा वापर: शक्य तिथे मराठीत स्वाक्षरी करा, दुकानांवरील पाट्या मराठीत असाव्यात यासाठी आग्रही राहा आणि व्यवहारात मराठी शब्दांचा वापर करा.
- मराठी चित्रपट आणि नाटके: मराठी कलाकृतींना प्रोत्साहन द्या. मराठी नाटके ही आपल्या कलेचा कणा आहेत, ती पाहायला नक्की जा.
- डिजिटल जगात मराठी: इंटरनेटवर मराठी माहिती (विकिपीडिया, ब्लॉग्स) वाढवण्यासाठी हातभार लावा.
मराठीला 'अभिजात' दर्जाची प्रतीक्षा
मराठी ही जगातील १५ व्या क्रमांकाची सर्वात जास्त बोलली जाणारी भाषा आहे. केंद्र सरकारकडे मराठीला 'अभिजात भाषेचा' (Classical Language) दर्जा मिळावा यासाठी अनेक वर्षांपासून पाठपुरावा सुरू आहे. हा दर्जा मिळाल्यास भाषेच्या संवर्धनासाठी अधिक निधी आणि संधी उपलब्ध होतील. हा आपला हक्क आहे आणि तो आपण मिळवायलाच हवा.
हे देखील वाचा :– मराठी भाषा के रोचक तथ्य हिंदी
निष्कर्ष
भाषा मरते तेव्हा संस्कृती मरते. मराठी भाषा ही केवळ महाराष्ट्राची नसून ती भारताच्या विविधतेतील एक महत्त्वाचा दुवा आहे. कुसुमाग्रजांनी म्हटले होते, "मराठीची गोडी मनामनात रुजवा, तिची पालखी आनंदाने मिरवा."
या मराठी भाषा गौरव दिनी आपण सर्वांनी शपथ घेऊया की, आपण आपल्या मातृभाषेचा अभिमान बाळगू, ती शुद्ध बोलू, लिहू आणि येणाऱ्या पिढीला तिचा वारसा समर्थपणे सोपवू.
मराठी असे आमुची मायबोली,
जरी आज ती राजभाषा नसे।
तरीही आमुच्या अंतर्यामी,
तिचाच प्रकाश सदैव वसे॥
सर्वांना मराठी भाषा गौरव दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा .
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा